Home / Zanimljivosti / Stomatologija kroz istoriju

Stomatologija kroz istoriju

Prvi znaci primjene zubarstva datiraju iz doba neolita, oko 7000 godina prije nove ere.. U arheološkom nalazištu Merhgarh u Pakistanu pronađeni su zubi na kojima se vide tragovi rada bušilice, pa se pretpostavlja da su se za rad na zubima koristili alati kakvim su zanatlije obavljale precizne radove prilikom izrađivanja perlica od kostiju, školjki, poludragog kamenja…

Prvom teorijom o nastanku karijesa smatra se jedan sumerski tekst (5000 godina p. n.v.) gdje se kao uzroci propadanja zuba pominju zubni crvi. Dokazi o ovakvom vjerovanju pronađeni su potom i u Staroj Indiji, Egiptu, Kini i Japanu.

Takođe, postoje dokazi da su se ljudi čak i ovom periodu bavili nadoknadom izgubljenih zuba, pa su tako u grobovima Etruraca (10-4. vijek p.n.e.) pronađeni primjerci zubnih proteza, kao i kod Staris Feničana kod kojih su proteze pravljene od zlatne žice.

U straroegipatskim papirusima koji su nastali oko 3000 godina prije nove ere, pominje se stomatologija kao posebna grana medicine, a najznačajniji medicinski tekst Starog egipta, tzv. Ebersov papirus ( 1600-1500 godina .p.n.v.) opisuje pojedine bolesti zuba.

Inače, Egipćani kao i Rimljani praktikovali su protetske radove, pa i hirurgiju. U doba Rimljana od zlata su pravljeni zubi i zubni mostovi.

Mnogi grčki i rimski lijekari  pisali su o liječenju bolesti zuba. Hipokrat i Aristotel su pisali o vađenju zuba klještima, o upotrebi žice za učvršćivanje rasklimanih zuba i polomljenih vilica, Celzus je pisao o važnosti zubne higijene, o tretmanu zubobolje i frakturi vilice, dok je Galen prvi koji je izvršio klasifikaciju zuba na sjekutiće, očnjake i kutnjake, i jedan je od prvih koji je govorio o punjenju zuba.

U srednjem vijeku najnaprednija je bila arapska medicina. Al Razi jedan od najvećih persijskih lijekara, predlaže strogu zubnu higijenu i pranje zuba nakon svakog obroka. Abulkazis u svom velikom djelu „Al Tasarif“ govori o skidanju kamenca, opisuje zubne instumente, i ističe da nedostajuće zube treba zamijeniti vještačkim, ljudskim ili zubima napravljenim od volovskih kostiju.

U Evropi tokom ranog srednjeg vijeka zubarstvom i medicinom bave se monasi, najobrazovaniji ljudi tog vremena, uz pomoć berbera čiji su alati bili jako prikladni za hirurške zahvate. Međutim papskim ediktima monasima je potom zabranjeno da se bave puštanjem krvi kao i vađenjem zuba pa su berberi nastavili da se bave time. U Francuskoj je nastalo udruženja berberina koji su bili podjeljeni na one koji se bave komplikovanjiim hirurškim zahtjevima i one koji su obavljali rutinske zahvate, kao što je vađenje zuba.

U renesansi sujeverje postepeno biva zamjenjeno pravim znanjima iz anatomije i medicine.
Leonardo da Vinči je precizno opisao morfologiju svih zuba, odredio tačan broj svih zuba i njihovih korjenova, Benedeti je opisao povrede zuba, uticaj žive na zubna tkiva i upotrebu opijuma kao analgetika. Prva knjiga posvećena isključivo stomatologiji u kojoj se obrađuju teme iz oralne hirurgije, o vađenju zuba, postavljanju ispuna od zlata objavljena je 1530 godine.

Otac moderne stomatologije , Pjer Fošar 1723 godine objavljuje djelo „Stomatološka hirurgija“ , i ovo je prva knjiga u kojoj je sveobuhvatno opisana stomatološka praksa, uključujući osnove oralne anatomije, stomatološke tehnike i konstrukciju proteza. Nikola Duboa de Šemon 1789 dobija godine prvi patent za porcelanske zube.

Stomatologija je procvat doživela početkom XIX veka u Sjevernoj Americi kada 1839 godine počinje da izlazi prvi stomatološki časopis „ American Journal of Dental Science”, a 1840 godine osnovana je prva škola za zubnu hirurgiju i protetiku u Baltimoru. Internacionalno udruženje stomatologa osnovano je 1900 godine.

Alvin Strock vrši implantaciju prvog zubnog implanta 1937 godine napravljenog od prvog biokompatibilnog materija Vitalinuma.

Prva četkica za zube sa sintetičkim vlaknima pojavljuje se 1938 godine, a prve paste sa floridima koje su se pokazale vrlo efikasnim u prevenciji karijesa pojavile su se 1950 godine. Početkom 60-ih godina XX veka počinju da se koriste kompozitni materijali za punjenje zuba i u upotrebu ulaze laseri, a u Americi  je 1986. godine urađen prvi rengenski snimak zuba.

Od 1990. godine započinje era estetske stomatologije …

 

 

Leave a Reply

Your email address will not be published. Required fields are marked *

*

Scroll To Top