Home / Zanimljivosti / Stomatologija kroz istoriju

Stomatologija kroz istoriju

Prvi znaci primjene zubarstva datiraju iz doba neolita, oko 7000 godina prije nove ere.. U arheološkom nalazištu Merhgarh u Pakistanu pronađeni su zubi na kojima se vide tragovi rada bušilice, pa se pretpostavlja da su se za rad na zubima koristili alati kakvim su zanatlije obavljale precizne radove prilikom izrađivanja perlica od kostiju, školjki, poludragog kamenja…

Prvom teorijom o nastanku karijesa smatra se jedan sumerski tekst (5000 godina p. n.v.) gdje se kao uzroci propadanja zuba pominju zubni crvi. Dokazi o ovakvom vjerovanju pronađeni su potom i u Staroj Indiji, Egiptu, Kini i Japanu.

Takođe, postoje dokazi da su se ljudi čak i ovom periodu bavili nadoknadom izgubljenih zuba, pa su tako u grobovima Etruraca (10-4. vek p.n.e.) pronađeni primjerci zubnih proteza, kao i kod Starih Feničana kod kojih su proteze pravljene od zlatne žice. A najranije zubno punjenje, napravljeno od pčelinjeg voska, otkriveno je u Sloveniji i datira pre 6.500 godina. Osim voska kao stomatološki materijali za punjenje upotrebljavani su plemeniti metali, parčići drveta, školjke, drago kamenje.

U straroegipatskim papirusima koji su nastali oko 3000 godina prije nove ere, pominje se zubna medicina kao posebna grana medicine, a najznačajniji medicinski tekst Starog egipta, tzv. Ebersov papirus ( 1600-1500 godina .p.n.v.) opisuje pojedine bolesti zuba.

Inače, Egipćani kao i Rimljani praktikovali su protetičke radove, pa i hirurgiju. U doba Rimljana od zlata su pravljeni zubi i zubni mostovi.

Mnogi grčki i rimski lijekari pisci pisali su o liječenju bolesti zuba. Hipokrat i Aristotel su pisali o vađenju zuba klještima, o upotrebi žice za učvršćivanje rasklimanih zuba i polomljenih vilica, Celzus je pisao o važnosti zubne higijene, o tretmanu zubobolje i frakturi vilice, dok je Galen prvi koji je izvršio klasifikaciju zuba na sjekutiće, očnjake i kutnjake, i jedan je od prvih koji je govorio o punjenju zuba.

U srednjem vijeku najnaprednija je bila arapska medicina. Al Razi jedan od najvećih persijskih lijekara, predlaže strogu zubnu higijenu i pranje zuba nakon svakog obroka. Abulkazis u svom velikom djelu „Al Tasarif“ govori o skidanju kamenca, opisuje zubne instumente, i ističe da nedostajuće zube treba zamijeniti vještačkim, ljudskim ili zubima napravljnim od volovskih kostiju.

U Evropi tokom ranog srednjeg vijeka zubarstvom i medicinom bave se monasi, najobrazovaniji ljudi tog vremena, uz pomoć berbera čiji su alati bili jako prikladni za „hirurške“ zahvate. Međutim papskim ediktima monasima je potom zabranjeno da se bave puštanjem krvi kao i vađenjem zuba pa su berberi nastavili da se bave time. U Francuskoj je nastalo udruženja berberina koji su bili podijeljeni na one koji se bave komplikovanjiim hirurškim zahtjevima i one koji su obavljali rutinske zahvate, kao što je vađenje zuba.

U renesansi sujeverje postepeno biva zamijenjeno pravim znanjima iz anatomije i medicine.
Leonardo da Vinči je precizno opisao morfologiju svih zuba, odredio tačan broj svih zuba i njihovih korjenova, Benedeti je opisao povrede zuba, uticaj žive na zubna tkiva i upotrebu opijuma kao analgetika. 1530, objavljena je prva knjiga posvećena isključivo stomatologiji u kojoj se obrađuju teme iz oralne hirurgije, o vađenju zuba, postavljanju ispuna od zlata…

1575, Ambroaz Pare objavljuje „Kompletne radove“ u kojima se govori i o liječenju zuba, tretmanu preloma vilice…

1723, Pjer Fošar, „otac moderne stomatologije“ objavljuje djelo „Stomatološka hirurgija“ , i ovo je prva knjiga u kojoj je sveobuhvatno opisana stomatološka praksa, uključujući osnove oralne anatomije, stomatološke tehnike i konstrukciju proteza. 1789, Nikola Duboa de Šemon dobija prvi patent za porcelanske zube, a 1985, osnovana je prva komercijalna radionica za proizvodnju porcelanskih zuba.
Stomatologija je procvat doživjela početkom XIX veka u Sjevernoj Americi. 1839 počinje da izlazi prvi stomatološki časopis „ American Journal of Dental Science”, a 1840 osnovana je prva škola za zubnu hirurgiju i protetiku u Baltimoru.

Concernant le développement de l’anesthésie, les travaux du dentiste Horace Wells en 1844 qui 1895, nemački fizičar Vilhelm Rentgen otkriva x zrake, pa je 1986. u Americi urađen prvi zubni rengenski snimak žive osobe.

1900, osnovano je Internacionalno udruženje stomatologa.

Prva četkica za zube sa sintetičkim vlaknima pojavljuje se 1938, a prve paste sa floridima koje su se pokazale vrlo efikasnim u prevenciji karijesa pojavile su se 1950. Početkom 60-ih godina XX veka počinju da se koriste kompozitni materijali za punjenje zuba i u upotrebu ulaze laseri.

Od 1990. započinje era estetske stomatologije, koja se odlikuje sve širom upotrebom materijala u boji zuba, pravljenjem zubnih navlaka, implantata, itd…

1895.—Wilhelm Roentgen, Njemački fizičar otkriva x-zrake (rentgenske zrake), a 1896. istaknuti američki stomatolog C. Edmond Kells pravi prvi zubni rentgenski snimak žive osobe u Americi.
1900.—Osnovano je Federation Dentaire Internationale (FDI) Internacionalno udruženje stomatologa.
1937.—Alvin Strock vrši implantaciju prvog zubnog implanta koji se “ušrafljuje” u vilicu -Vitalinum prvi biokompatibilni materijal, a 1980 Per-Ingvar Breanemark opisuje tehnike osteointegracije- srastanja implanta u kost.
1990.—Uvode se novi materijali u boji zuba i sve je veća upotreba izbjeljivača zuba, zubnih navlaka i zubnih implanta, čime započinje era estetske stomatologije, koja se kao stomatološka disciplina veoma približila umetnosti.

 

Leave a Reply

Your email address will not be published. Required fields are marked *

*

Scroll To Top